Noord/Zuidlijn, mensenwerk ‘’je snapt het pas als je het ziet’’

Ooit afgevraagd hoe het is om deel uit te maken van een groot complex infrastructureel project zoals de Amsterdamse Noord/Zuidlijn? En wat daar allemaal bij komt kijken? Onze college van ADTS Consultancy vertelt je er met plezier meer over.

“Het realiseren van een infrastructureel megaproject in een stedelijke omgeving veroorzaakt meestal een figuurlijke ‘schok’ in de samenleving. In het geval van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn was het bovendien een letterlijke schok; het verzakken van historische panden aan de Vijzelgracht. Deze schokken brachten het Noord/Zuidlijn-project tijdelijk tot stilstand. In een ronduit vijandige omgeving moest het vastgelopen project weer op gang worden gebracht. Experts uit publieke en private organisaties met eigen waarden en normen moeten integraal met elkaar samenwerken. Deze integrale afstemming die nodig is om alle planningsactiviteiten van betrokken partijen op elkaar af te stemmen. Deelprojecten zijn namelijk geen ‘eilanden’ waar hekken omheen gezet kunnen worden om zo ongestoord te werken.

Risico’s en interventies

Het risico van terugkijken is dat de reconstructie achteraf een veranderverhaal wordt met logica die er tijdens de uitvoering niet was. Of zoals de projectdirecteur van de London Olympics een aantal jaren geleden vertelde: “Pas nu zie ik wat ons project narratief is geweest”. Of beter gezegd: ‘Je snapt het pas als je het ziet’ (quote Cruijff).  Bij complexe megaprojecten is het noodzakelijk om experts in een vroegtijdig stadium uit hun comfortzone te halen. Veelal worden in de plannings- en tenderfase de geleerde lessen uit voorgaande projecten nog wel meegenomen in een samenwerkingsfilosofie, maar vaak gaan deze afspraken verloren in de ‘hitte’ van de uitvoeringsfase.

Na het winnen van het contract volgen partijen meestal hun eigen weg om pas weer bij een conflict echt met elkaar aan tafel te zitten. Deze conflicten zijn dan veelal emotioneel en gaan gepaard met het weglekken van wederzijds vertrouwen. Daarom is het van belang om reeds vroeg in het project aandacht te besteden aan samenwerkingspraktijken. Hierdoor kan een afgesproken projectfilosofie worden bewaakt, interpretatieverschillen worden afgestemd en risico’s op conflicten worden verkleind. Gerichte interventies moeten er zorg voor dragen dat gedurende het hele proces de oriëntatie van de projectorganisatie gericht blijft op gemeenschappelijke projectdoelen, empathie en samenwerking. Belangrijke interventies om dit te ondersteunen zijn het houden van reflectiesessies, het ontwikkelen van een gemeenschappelijk projectnarratief en het organiseren van transitierituelen bij projectfase-overgangen”.

Bron: “De diepte in. Een leergeschiedenis van de drie diepe stations van de Noord/Zuidlijn” door Prof. dr. Alfons van Marrewijk, Bijzonder hoogleraar Bedrijfsantropologie van de Vrije Universiteit Amsterdam

Projectbeheersing overdracht 

ADTS is, aan opdrachtgeverszijde (Metro en Tram), betrokken bij de overdracht van het “werkend verkeerssysteem” van de aannemers en leveranciers. Dit gaat via de Projectorgansatie aan de afdeling Eigendom en Beheer. Deze opdracht wordt uitgevoerd door het leveren van een (ervaren) adviseur projectbeheersing, verantwoordelijk voor het risico- en issuemanagement. Daarnaast wordt het proces van restpunten (vanuit de bouwfase) en de bevindingen (vanuit het Proefbedrijs) ondersteund.

Alle complexiteit komt samen 

Voordat de geplande dienstregeling gereden kan worden met de metro, wordt alles uitgebreid getest. We kijken in deze testfase of alles wat er gebouwd is, het ook daadwerkelijk doet. Of het veilig is en gebruikt kan worden. Eerst testen we onze systemen in de fabriek. Vervolgens installeren we deze systemen in de stations en tunnels en testen we of ze ook werken. Er wordt ook gekeken of de systemen elkaar verdragen en met elkaar kunnen samenwerken. Daarnaast kijken we of de vervoerder (GVB) ermee kan werken en of de installaties goed onderhouden kunnen worden. Als laatste kijken we of alle processen kloppen zoals ze op papier beschreven zijn.

Ook dit wordt weer uitgebreid getest (en met alle partijen daadwerkelijk beoefend met in scene gezette storingen en calamiteiten). Om meer grip te krijgen op de laatste, complexe fase in het project is deze opgeknipt in teststappen (circa 22). Hierin worden steeds delen van het vervoerssysteem getest en opgeleverd. Dit heeft de voorkeur boven een ‘big-bang’, omdat we met die tussenstappen extra mogelijkheden creëren om tussentijds te leren, kinderziektes naar boven te halen en eventueel aanpassingen te doen voor de volgende stap. De teststappen bestaan uit duizenden verschillende testen: van grote complexe testen waarbij systemen met elkaar moeten samenwerken tot eenvoudigere testen. De integrale testen worden uitgevoerd na de inbeheername en na de voorlopige overdracht van 11-1-2018. Die testen zitten in Proefbedrijf 1 en 2. In de planning hebben we rekening gehouden met eventuele tegenvallers bij het testen.

Ook hebben we nog mogelijkheden om te versnellen, bijvoorbeeld door testen gelijktijdig uit te voeren, in meerdere shifts te werken of ’s nachts door te testen. Het testen krijgt ook bijna altijd voorrang op andere werkzaamheden, omdat deze cruciaal zijn om de metro op 22 juli 2018 goed en veilig te laten rijden.

Blog geschreven door Steffen Hofstra